Workum is een van de elf Friese steden waar de Elfstedentocht langs komt als het ijs lang en sterk genoeg is. Deze tocht verbindt plaatsen door gracht, vaart en kanaal en voert schaatsers langs bijna 200 kilometer ijs. Workum ligt in het zuidwesten van Friesland, aan de rand van het IJsselmeer, en heeft een geschiedenis die teruggaat tot de late middeleeuwen toen de stad stadsrechten kreeg. Hier voel je nog de echo van vroegere tijden als je door de straten loopt of de watergangen ziet die ooit nodig waren voor scheepvaart en handel.
Historie van WorkumWorkum kreeg in 1399 stadsrechten en groeide vanuit een nederzetting langs het water uit tot een stadje dat deel uitmaakt van de Friese geschiedenis. De stad is langgerekt ontstaan langs de kaden van de Wymerts en de Dolte, waterwegen die de verbinding vormden tussen het IJsselmeer en de Friese binnenmeren. Dat water zorgde ervoor dat schepen konden varen en goederen konden worden vervoerd in tijden waarin wegen minder ontwikkeld waren.
Hoewel Workum niet direct aan de voormalige Zuiderzee lag, was de verbinding met de zee goed door de waterweg it Soal. Daardoor konden handel en visserij bloeien en namen Workumers deel aan het leven op en rond het water. De welvaart uit die periode zie je terug in de gebouwen in het centrum, met name de gevels langs It Noard en It Súd waar vroeger de grachten liepen. Het oude stadspatroon is nog steeds herkenbaar en geeft een indruk van hoe de stad zich ontwikkelde.
Tijdens de Elfstedentocht is Workum een van de controleplaatsen op de route. Schaatsers die de tocht rijden halen hier hun stempel, wat een moment van opluchting kan zijn na de tocht door de vorige steden. Het ijs in en rond Workum kan variëren; soms is het strak en glibberig, dan weer zacht over smalle sloten en duikers. De tocht gaat verder richting Bolsward als Workum gepasseerd is, en de kou en wind langs het IJsselmeer spelen vaak een rol in de ervaring van iedere deelnemer.
Langs de route van de Elfstedentocht zijn in Workum ook kunstwerken te vinden die herinneren aan het lange schaatsevenement. Een van die beelden is het beeld van een vrouwelijke schaatser, genaamd Aukje, geplaatst aan de Burefeart. Dit is onderdeel van een reeks beelden in de elf steden die aandacht geven aan vrouwen die altijd hebben deelgenomen aan de tocht, maar vaak minder aandacht kregen dan hun mannelijke tegenhangers.
Als je door Workum loopt valt de langgerekte structuur van het centrum op. De gebouwen langs de straten vertellen verhalen van vroeger, over scheepvaart en handel. De oude Waag staat nog steeds op de Markt en herinnert aan tijden waarin deze plek het kloppend hart van de stad was.
Workum heeft verder een eigen relatie met kunst en cultuur. De schilder Jopie Huisman, wiens werk afkomstig is uit deze streek, heeft zijn sporen nagelaten in het Jopie Huisman Museum dat in de stad te vinden is. Veel van zijn werk laat alledaagse voorwerpen en mensen zien, die hij met aandacht en oog voor detail afbeeldde.
Rond het water van het IJsselmeer proef je nog steeds de aanwezigheid van die oude zee. De kades liggen vol met pleziervaartuigen en boten in plaats van de oude vissersschepen, maar de sfeer van het water blijft aanwezig. Je hoort het ruisen van golven en het klotsen tegen de kade, wat deel lijkt te zijn van Workums karakter naast de stilte van de historische straten.
Voor schaatsers betekent Workum een moment van pauze en reflectie. Na de inspanning van de eerste kilometers, het passeren van Stavoren, Hindeloopen en andere plaatsen, komt de rust soms even terug als je Workum bereikt. Hier kijk je om je heen, zie je de herkenbare gebouwen en waterlopen, haal je adem en ga je verder richting de volgende stad.
Workum is een plek waar water en geschiedenis samenkomen. Je voelt die combinatie zodra je door de oude straten loopt of uitkijkt over het IJsselmeer. De Elfstedentocht verbindt deze stad met de andere tien, maar de eigen sfeer van Workum blijft hangen. Hier heeft het verleden invloed op wat je ziet en hoe je de stad ervaart, of je nu schaatsen aan je voeten hebt of gewoon langs de kades wandelt.
Workum laat zien wat Friesland betekent voor wie het ijs opzoekt. Oude geschiedenis, waterwegen en de herinnering aan de tocht maken dat je begrijpt waarom de Elfstedentocht zo’n plek heeft in de beleving van velen. Workum is een van die steden waar je even stil staat voordat je weer verder glijdt naar Bolsward, Harlingen en de andere plekken die samen het verhaal van de Elfstedentocht vormen.
